Είστε εδώ

Η αξιοσημείωτη αναγέννηση του Ζωροαστρισμού στο ιρακινό Κουρδιστάν

Category: 

Αντιμέτωποι με τις βάρβαρες ενέργειες του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του Λεβάντε (ISIL) στο κατώφλι τους, ένας αυξανόμενος αριθμός Κούρδων, και ιδιαίτερα νέοι, παύουν να έχουν αυταπάτες ως προς τις διάφορες ερμηνείες του Ισλάμ που προσφέρονται στην περιοχή.

Υπάρχει ένα πανάρχαιο μάντρα του Ζωροαστρισμού : "Καλά λόγια, καλές σκέψεις και καλές ενέργειες."

Το μάντρα αυτό εξακολουθεί να ισχύει για το μικρό αλλά αυξανόμενο αριθμό των Ζωροαστριστών που ζουν στην ημι-αυτόνομη περιφέρεια του Κουρδιστάν του Ιράκ.

Ενώ μερικοί στρέφονται προς τα κοσμικά, Δυτικά πολιτιστικά ιδεώδη, κάποιοι άλλοι κοιτούν προς το παρελθόν και ερευνούν τις αρχαίες κουρδικές θρησκείες. Μέχρι τις ισλαμικές κατακτήσεις του έβδομου αιώνα , οι Κούρδοι της περιοχής ακολουθούσαν διάφορες προ-Αβρααμικές θρησκείες, όπως ο Ζωροαστρισμός και ο Γιεζιντισμός.

Τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, η περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG) αναγνώρισε επίσημα το Ζωροαστρισμό ως θρησκεία. Μια κίνηση που προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα τοπικών ΜΜΕ, μόνο τον τελευταίο χρόνο, περίπου 10.000 έχουν αποδεχτεί το Ζωροαστρισμό. Μερικά τοπικά μέσα ενημέρωσης μάλιστα ισχυρίζονται ο αριθμός τους μπορεί να φτάνει τις 100.000.

Η αναζήτηση της ταυτότητας

Γενικά, οι Κούρδοι σε όλη τη Μέση Ανατολή προσκολλώνται κυρίως στην εθνική τους ταυτότητα και όχι στη θρησκευτική τους. Παρόλο που το Ισλάμ έχει διαδραματίσει κυρίαρχο ρόλο στον καθορισμό της ταυτότητας για τις κοινότητες της περιοχής τα τελευταία χρόνια, αυτό δεν έχει ισχύσει στην περίπτωση των Κούρδων. Τα Ισλαμικά κόμματα συνήθως συγκεντρώνουν μόλις ένα 10%-15% των ψήφων στις εκλογές για την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν και τα τοπικά συμβούλια.

Με την κουρδική ταυτότητα και τον πολιτισμό να απειλούνται από το ISIL, η προσλαμβανόμενη "Κουρδικότητα" του Ζωροαστρισμού γίνεται πιο ελκυστική.

"Όλοι οι Κούρδοι είμαστε εθνικιστές και είμαστε υπερήφανοι για την κληρονομιά μας. Είναι επόμενο λοιπόν πως η κουρδική φύση της θρησκείας αυτής επηρέασε την απόφασή μου να προσχωρήσω," λέει ο Shwan Rahman, ένας νεοφώτιστος Ζωροαστριστής.

Ο τριαντάχρονος Ραχμάν μεγάλωσε στο Λονδίνο και ήταν ένας πιστός Μουσουλμάνος για το μεγαλύτερο μέρος της εφηβείας του, αλλά έγινε άθεος όταν επέστρεψε στην αυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν το 2010 για να ζήσει και να εργαστεί ως δικηγόρος. Λέει ότι η ειρηνική φιλοσοφία της θρησκείας, που μοιάζει κάπως με αυτή του Ζεν, ήταν το πιο γοητευτικό κομμάτι της.

«Οι βασικές αρχές του Ζωροαστρισμού ταιριάζουν με τον τρόπο σκέψης μου: καλά λόγια, καλές σκέψεις, οι καλές πράξεις», λέει.

Ο Μουλάς Abbas Khidir Faraj, ιεροκήρυκας στο τζαμί Awal Bakrajo και επικεφαλής του Τμήματος Δημοσίων Σχέσεων για την Ένωση Μελετητών του Ισλάμ της Σουλεϊμανίγια, παραδέχεται ότι το ISIL είχε αρνητική επίδραση στην αντίληψη του κοινού για το Ισλάμ.

"Το ISIL είναι εγκληματίες. Ισχυρίζονται ότι δρουν στο όνομα του Ισλάμ και φυσικά αυτό έχει αντίκτυπο σε εμάς, αλλά δεν είναι αληθινοί μουσουλμάνοι», λέει.

Ενδεχομένως η αρχαιότερη μονοθεϊστική θρησκεία στον κόσμο, Ζωροαστρισμός - ή Zardashti, όπως λέγεται στην κουρδική γλώσσα - ξεχώρισε από τις πολυθεϊστικές θρησκείες κατά τη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού.

Ήταν επίσημη θρησκεία του κράτους από τρεις Περσικές αυτοκρατορία (των Αχαιμενιδών, των Αρσακιδών και των Σασσανιδών). Σήμερα, υπολογίζεται πως έχει λιγότερους από 200.000 οπαδούς σε όλο τον κόσμο. Οι πιο ενεργές κοινότητες είναι στο Ιράν και την Ινδία, αν και υπάρχουν ολιγάριθμες κοινότητες της διασποράς σε όλη την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός ακτιβιστών στο Ιράκ Κουρδιστάν που προσπαθεί να αναστρέψει την πτωτική τάση.

Ένας ακτιβιστής, ο Awat Taeeb, μαζί με ένα φίλο του, έχουν συστήσειτην ΜΚΟ Yasna (που είναι το όνομα ενός από τα κείμενα του ιερό βιβλίου του Ζωροάστρη, της Avesta) προκειμένου να προωθήσουν τις πολιτιστικές πτυχές του Ζωροαστρισμού. Η ΜΚΟ ξεκίνησε στο Λονδίνο το 2006 και μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια το 2012, τελικά ένα υποκατάστημα της Yasna εδραιώθηκε στην αυτόνομη κουρδική περιοχή του Ιράκ.

Ο Taeeb, ο οποίος μεγάλωσε ως Ζωροαστριστής, είναι παθιασμένος με τη θρησκεία του, μιλώντας ζωηρά για τον ειρηνικό και φιλικό προς το περιβάλλον χαρακτήρα της θρησκείας, επισημαίνοντας επίσης ότι προωθεί την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, δεδομένου ότι δεν κάνει διάκριση μεταξύ των ρόλων των δύο φύλων όπως κάνει το Ισλάμ.

Τους τελευταίους μήνες, χρησιμοποιούν από κοινού σεμινάρια και των κοινωνικά δίκτυα για την προώθηση του σκοπού τους και να προσελκύσουν νέους οπαδούς.

«Είχαμε μια σειρά σεμιναρίων στη Σουλεϊμανίγια, αλλά και στις γύρω αγροτικές περιοχές, όπως στο Darbandikhan, Rania και Kifri, αλλά και σε πόλεις όπως η Hawler και το Κιρκούκ», λέει.

«Αυτό που έχει γίνει σαφές για μας είναι ότι οι άνθρωποι έχουν πραγματικά σοκαριστεί από τις πράξεις του ISIL - κι αισθάνονται πως αυτή η ερμηνεία του Ισλάμ δεν τους αντιπροσωπεύει και διαβρώνει την κουρδική ταυτότητα. Πιστεύουν ότι αυτά που μαθαίνουν για το Ζωροαστρισμό είναι πιο κουρδικά, πιο οικεία. "

Άλλοι όμως, συμπεριλαμβανομένου του Μουλά Faraj, αμφισβητεί ακριβώς αυτήν την «κουρδικότητα» του Ζωροαστρισμού είναι και θεωρεί πως αυτός ο παράγοντας θα περιορίσει τελικά τη διάδοσή του.

"Οι Ζωροαστριστές Κούρδοι ήταν πάντα στο ιρανικό Κουρδιστάν και όχι σε αυτήν την περιοχή. Δεν υπάρχει ιστορική καταγραφή Κούρδων Ζωροαστριστών σε αυτήν την περιοχή. Για το λόγο αυτό, νομίζω ότι θα είναι συναντήσει δυσκολίες και θα είναι απίθανο να επιτύχουν να τον διαδόσουν. "

Ο Galawizh Ghulam, κάτοικος της Σουλεϊμανίγια είναι επίσης επιφυλακτικός ως προς το πόση επιτυχία θα έχει προσέλκυση ακολούθων.

"Οι αριθμοί που αναφέρονται στις εφημερίδες μου φαίνονται πολύ υψηλοί. Καταλαβαίνω πως η νέα γενιά απωθείται από το Ισλάμ, λόγω του ISIL, αν και προσωπικά δεν νομίζω πως το ISIL είναι αντιπροσωπευτικό του Ισλάμ. Ακόμη και αν η νεολαία αποστρέφεται το Ισλάμ, δεν βλέπω μεγάλους αριθμούς να προσηλυτίζονται », λέει.

Ο λόγος που ο Ραχμάν ενημερώθηκε καλύτερα για τις διδασκαλίες του Ζωροαστρισμού ήταν η παρουσία του στο Facebook.

"Άρχισα να εξετάζω το ενδεχόμενο να προσχωρήσω στο Ζωροαστρισμό στις αρχές αυτής της χρονιάς, αφού βρήκα μια σελίδα στο Facebook που δημοσίευσε πληροφορίες για την θρησκεία, σε τακτική βάση," λέει.

Το να εγκαταλείψεις το Ισλάμ είναι αρκετά τολμηρό, και η κοινωνία στον ισλαμικό κόσμο δεν θα δείξει κατανόηση.

Ζητώντας η γνώμη του για το θέμα, ο μουλάς Faraj είπε ότι δεν θεωρεί πως οι άνθρωποι αυτοί θα αντιμετωπίσουν αντίποινα και ότι, ναι μεν σε κανέναν δεν αρέσει να χάνει οπαδούς, αλλά θα έπρεπε να δεχτούν την απόφασή τους.

«Δεν μπορούμε να υποχρεώσουμε κανέναν να μας ακολουθήσει. Αν πιστεύουν, θα επιλέξουν να σας ακολουθήσουν, »εξηγεί ο ίδιος.

Ωστόσο, τόσο ο Awat Xan όσο και ο Rahman έχουν επιφυλάξεις ως προς το πόσο εύκολο θα είναι να προσελκυθούν μεγάλοι αριθμοί. Παρά τη δυνατότητα για ευρεία διάδοση του μηνύματος, το να προσέλθουν άνθρωποι στη θρησκεία θα συναντήσει αναμφίβολα την αντίσταση των κυρίαρχων θρησκευτικών δυνάμεων της περιοχής.

Ο Awat Xan λέει ότι έχουν ήδη δεχθεί απειλές από διάφορες ισλαμικές ομάδες και πως για το λόγο αυτό μέχρι στιγμής περιορίζονται να μιλάνε για τον πολιτισμό του Ζωροαστρισμού. Η ΜΚΟ εστιάζει τις προσπάθειές της αποκλειστικά προς την κατεύθυνση αυτή.

"Έχουμε λάβει πολλές απειλές και οι άνθρωποι προσπαθούν να διαδώσουν ψεύδη πως είμαστε πυρολάτρες, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια», λέει. "Θα πρέπει να εργαστούμε αργά και προσεκτικά, δεν είμαστε παρά μια ειρηνική θρησκεία και πιστεύουμε στην ελεύθερη βούληση."

Δεν είναι πάντα εύκολο να έχουμε μια ανοιχτή συζήτηση για το ρόλο της θρησκείας στην πολιτική της περιοχή του Κουρδιστάν. Πολλοί πολιτικοί - αν και όχι όλοι -  φοβούνται σκληρές αντιπαραθέσεις - ακόμη και τα αντίποινα - από ισλαμικές ομάδες και αποφεύγουν να συζητούν τα καυτά ζητήματα, από το αν το ISIL είναι αληθινά ισλαμικού χαρακτήρα μέχρι το κατά πόσον το κουρδικό σύνταγμα θα πρέπει να είναι εντελώς κοσμικό ή όχι, έτσι ώστε οι γυναίκες να έχουν ισότιμο καθεστώς με τους άνδρες. Προηγούμενες προσπάθειες για την νομική καθιέρωση της ισότητας των φύλων τερματίστηκαν από ισλαμικές ομάδες, παρόλο που αυτά αντιπροσωπεύουν μόλις το 10-15 τοις εκατό των ψηφοφόρων. Η έλλειψη ανοχής και μετριοπάθειας οδηγεί πολλές πλευρές να υιοθετούν απόλυτες απόψεις: μαύρο-άσπρο.

Είναι η αναβίωση του Ζωροαστρισμού στο ιρακινό Κουρδιστάν μια αντίδραση στον αυξανόμενο ρόλο του Ισλάμ στην πολιτική και στην παρουσία του ISIL;

"Κατά τη γνώμη μου, καμμία από τις πράξεις του ISIL μέχρι στιγμής δε συγκρούεται με τις αρχές του Ισλάμ», λέει ο Ραχμάν. "Αυτό έχει σίγουρα στρέψει πολλούς ανθρώπους μακριά από το Ισλάμ, ιδίως την νεότερη γενιά."

Ενώ είναι φυσικό ότι θα υπάρξει κάποια αντίσταση σε μια νέα ή επανερχόμενη θρησκεία που προσπαθεί να κερδίσει έδαφος στην περιοχή του Κουρδιστάν, ο Taeeb σπεύδει να επισημάνει ότι είχαν υποστήριξη από διάφορα μεμονωμένα μέλη από όλα τα κύρια κοσμικά κόμματα στην περιοχή του Κουρδιστάν. Τώρα, ασκούν πίεση στην κυβέρνηση της κουρδικής αυτόνομης περιοχής να δημιουργήσει μια διεύθυνση του Ζωροαστρικών Υποθέσεων παρόμοια με αυτήν των Γιεζίντι. Ζήτησαν επίσης να τους παραχωρηθεί γη για την κατασκευή ενός νέου ναού.

Ο Ghulam, ωστόσο, παραμένει δύσπιστος.

"Νομίζω ότι οι νέοι άνθρωποι είναι πιο πιθανό απλώς να ξεφύγουν από όλες τις θρησκείες. Είτε θα γίνει πιο κοσμικοί ή θα γίνουν μουσουλμάνοι-παρατηρητές. Σαν τον εαυτό μου, για παράδειγμα. Πιστεύω στο Θεό, αλλά δεν προσεύχομαι σε τακτική βάση. "

Είναι απίθανο να εγκαταλείψουν ξαφνικά το Ισλάμ μεγάλα τμήματα του λαού, αλλά ενώπιον του εξτρεμισμού, υπάρχει έντονη συζήτηση για το ρόλο που η θρησκεία θα πρέπει να διαδραματίσει στην κοινωνία και την πολιτική. Το κατά πόσον ο Ζωροαστρισμός είναι πραγματικά κουρδικός ή όχι επίσης συζητείται. Ακαδημαϊκοί που δεν είναι Κούρδοι υποστηρίζουν ότι προέρχεται από τους Πέρσες και, ενδεχομένως, από ακόμα ανατολικότερα.

Είναι ενθαρρυντικό να βλέπουμε να αναδύονται προσεκτικές προσπάθειες για τη δημιουργία ενός χώρου συζήτησης και ανοχής. Ωστόσο, προκειμένου να προχωρήσουμε πραγματικά, η συζήτηση θα πρέπει επίσης να εξετάσει τις ομοιότητες και ίσως ακόμη και τις επιρροές που είχε ο Ζωροαστρισμός στις Αβρααμικές θρησκείες. Όλοι πιστεύουν στον παράδεισο και την κόλαση, στη λύτρωση, στο Μεσσία, στην ύπαρξη ενός κακού πνεύματος και στην Ημέρα της Κρίσης. Μια μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και κατανόηση των άλλων θρησκειών θα συμβάλει στη δημιουργία μιας πιο ανεκτικής ατμόσφαιρας και συζήτησης.

Ωστόσο, δυστυχώς, η υπονόμευση και η χειραγώγηση της θρησκείας ανά τους αιώνες για πολιτικό όφελος δεν κατάφεραν παρά να κάνουν την περιοχή να αγωνίζεται για την ταυτότητα και τη σταθερότητά της.

Πηγή: PS21

Post to twitter: