Αποστολέας Θέμα: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ  (Αναγνώστηκε 5984 φορές)

Αποσυνδεδεμένος ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΤΑΛΑΝΙΚΑΣ

  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 4.342
    • Προφίλ
ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« στις: 25 Νοέμβριος 2008, 22:13:24 »
Της Ελένης Ζήτη

ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ

Η προκατάληψι, η δεισιδαιμονία σε συνδυασμό με τους περιθωριακούς και χαμηλής πνευματικής στάθμης ανθρώπους έβρισκαν πάντοτε έδαφος σε όλους τους λαούς και σε κάθε εποχή καταφεύγοντας στη μαγεία.
Συνήθης μέθοδος στην αρχαία Ελλάδα για την επίτευξι κάποιου σκοπού με μαγικό τρόπο δια μαγικών πράξεων και φράσεων ήταν οι κατάδεσμοι ( μαγικοί δεσμοί ).  Σε ελάσματα μολύβδου κυρίως ( έχουν βρεθεί και σε ελάσματα από πολύτιμα μέταλλα ) έγραφαν τις κατάρες, τα οποία τύλιγαν σε κύλινδρο και τα τρυπούσαν πέρα ως πέρα με ένα καρφί ( κάρφωμα ).  Στη συνέχεια έριχναν τους καταδέσμους μέσα  σε τάφους ή πηγάδια ώστε να έλθουν σε άμεση επαφή με τα πνεύματα του Κάτω Κόσμου.  Κατάδεσμοι έχουν βρεθεί και μέσα σε οικίες και σε ηρώα.
Οι κατάρες που αναγράφονταν ήταν φοβερές και αν συνοδεύονταν από λίγες τρίχες ή κάποιο προσωπικό αντικείμενο εκείνου του οποίου επεδίωκαν το κακό, τότε πίστευαν ότι πετύχαιναν καλύτερα αποτελέσματα.
Συνήθως έχουν ερωτικό περιεχόμενο.  Σε ηρώο στη Νεμέα πιθανώς του Οφέλτου βρέθηκε κατάδεσμος όπου ένας άνδρας ελπίζει να απομακρύνει την αγάπη μιας γυναίκας από έναν άλλο άνδρα. Διαβάζουμε σε μεταγραφή : «αποστρέφω την Ευβούλη από τον Αινέα, μακριά από το πρόσωπό του, από τα μάτια του, από το στόμα του, από το στήθος του, από τη ψυχή του, από όλο του το σώμα  αποστρέφω την Ευβούλη από τον Αινέα».
Το κάρφωμα, πέραν των ελασμάτων στα οποία γίνεται ως είδος μαγγανικού καταδέσμου καρφίδες ή ήλοι μπήγονται σε ομοιώματα του μισούμενου προσώπου που μπορούσε να είναι από κηρόπλαστο ειδώλιο ή κάποια κούκλα από πανιά ή ακόμα και κομματιού ενδύματος με τη συνοδεία μαγικών ωδών.  Επιστεύετο ότι οι χθόνιες δυνάμεις επιδρούσαν καταλυτικά.  Έτσι σε πολλούς καταδέσμους συναντάμε τα ονόματα της Περσεφόνης, του Ερμoύ Χθονίου – Καταχθονίου, της Εκάτης   

                                              ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ- ΠΕΡΙΑΜΜΑ

   Η κοινότερή του ονομασία είναι φυλακτό, αλλά το συναντάμε σε παλαιότερα κείμενα ως προβασκάνιον, αντιβασκάνιον και με άλλες ονομασίες. Το περίαπτον επιστεύετο και πιστεύεται ότι διαλύει τις μαγγανίες στον κάτοχό του, και φέρνει τύχη. Στην αρχαιότητα κατείχε την κεντρική θέσι στο περιδέραιο και είχε σχήμα ημισελήνου ή μηνίσκου. Πίστευαν ότι η μαγική δύναμι την οποία εξασκούσε προερχόταν από το σχήμα του. Φαίνεται ότι απεδίδετο ιδιαίτερη αποτρόπαιη ιδιότητα κατά του βασκάνου οφθαλμού, γι’ αυτήν την αιτία εχρησιμοποιείτο σε παιδικά περιδέραια. Στον Ησύχιο συναντάμε την λέξι σεληνίς, και αποδίδεται ως ¨φυλακτήριον, όπερ εκρεμάται τοις παιδίοις ¨. Και σήμερα επίσης προσαρμόζονται στα φορέματα των νηπίων ψηφίδες από κυανό γυαλί τα λεγόμενα ¨μάτια¨ ή ματόχαντρες . Σε αρχαία κείμενα συναντάμε την λέξι περίαμμα, το οποίο εικονίζεται και στην αγγειογραφία σε παραστάσεις με παιδικά θέματα όπου τα παιδιά φοράνε χιαστί ταινία με περίαπτα γύρω από τον ώμο. Τέτοιοι μηνίσκοι ή σεληνείς προϊστορικών και ιστορικών χρόνων σε παιδικούς τάφους έχουν βρεθεί π. χ. στο προϊστορικό νεκροταφείο της Περατής στην Αττική, στην Όλυνθο, στην Άκανθο (Ιερισσός)  Χαλκιδικής. Εκατασκευάζοντο ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους από χαλκό, μόλυβδο, άργυρο, χρυσό. 
  Αλλά η δοξασία της αναρτήσεως τέτοιων αντικειμένων αυτού του σχήματος χάνεται στο βάθος των χιλιετιών. Ο πρωτόγονος άνθρωπος αντιλαμβανόμενος ότι τα δόντια, οι χαυλιόδοντες και τα νύχια άγριων ζώων είναι ο κύριος φορέας της δύναμής τους, πίστευε κατά κάποια μαγική αναλογία ότι η απόκτησι αυτών των ¨όπλων ¨ θα καθιστούσαν και τους ιδίους δυνατούς όταν τα έφεραν πάνω τους. Αυτή η ανάμνησι παραφθαρμένη όμως επιβιώνει και στους ιστορικούς χρόνους.

Από το περιοδικό Ελληνική Αγωγή τεύχη 74 και 76
Ἡφαιστ' ὀμβριμόθυμε, μεγασθενές, ἀκάματον πῦρ, λαμπόμενε φλογέαις αὐγαῖς, φαεσίμβροτε δαῖμον...
Ἄφοβον ὁ θεός, ἀνύποπτον ὁ θάνατος· καὶ τ’ ἀγαθὸν μὲν εὔκτητον, τὸ δὲ δεινὸν εὐκαρτέρητον.

Αποσυνδεδεμένος Δέσποινα

  • Όμοιος
  • ****
  • Μηνύματα: 875
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #1 στις: 25 Νοέμβριος 2008, 22:30:39 »
Κατάρες, ομοιώματα, ερωτικά φίλτρα, φυλακτά, δεισιδαιμονίες: νέες μελέτες
φέρνουν στο φως εντυπωσιακά στοιχεία για τη μαγεία ως φαινόμενο και
νοοτροπία στην αρχαιότητα.
Μάγοι, μάγισσες και δαιμόνια στην Αρχαία Ελλάδα


ΜΑΡΙΑ ΘΕΡΜΟΥ | Κυριακή 27 Ιουλίου 2008  http://tovima.dolnet.gr/default.asp?pid=2&artid=190179&ct=34


 «Αναθέτω στη Δήμητρα και την Κόρη αυτόν που με κακολόγησε ισχυριζόμενος ότι κάνω δηλητήρια κατά του άντρα μου. Να ανεβεί κι αυτός κι όλο του το σόι στο ιερό της Δήμητρας καιόμενος και ομολογώντας και να μην τον σπλαχνιστούν ούτε η Δήμητρα ούτε η Κόρη ούτε οι άλλοι θεοί». «Αφέντη Ποσειδώνα, σου παραδίδω τον άντρα που έκλεψε τον σόλιδο και έξι νομίσματα του Μουκόνιου. Μακάρι να πιεις και να πάρεις το αίμα του κλέφτη, αφέντη Ποσειδώνα». «Καταδέω τον Σμινδυρίδην προς τον Ερμήν τον Εριόνιον και προς την Περσεφόνην και προς την Λήθη. Καταδέω τον νου του, τη γλώσσα του, την ψυχή του και όσα κάνει εναντίον μου σε σχέση με τη δίκη που ο Σμινδυρίδης έχει ξεκινήσει εναντίον μου». Αιώνες πριν, το αρχαιοελληνικό παρελθόν δεν περιελάμβανε μόνο τη δημιουργία έργων υψηλής τέχνης και την ανάπτυξη της φιλοσοφικής σκέψης, είχε και μια λιγότερο λαμπερή πλευρά. Στην καθημερινή ζωή και στον αγώνα για την επιβίωση οι δεισιδαιμονίες κατείχαν σοβαρή θέση. Η μαγεία δεν ήταν άγνωστη στην αρχαία Ελλάδα, το αντίθετο. Μπορεί να ήρθε από την Ανατολή, μπορεί να διαποτίστηκε από το ελληνικό πνεύμα, ταυτόχρονα όμως παρέμεινε αυτό που ήταν: μαγεία. Οσο για τις λέξεις «Αμπρα κατάμπρα» που όλοι κάποτε έχουμε χρησιμοποιήσει, υποψιάζεται κανείς ότι ανάγονται σε αρχαίους μαγικούς λόγους όπως το όνομα του δαίμονα Αβρασάξ και η παλινδρομική φράση «ΑΒΛΑΝΑΘΑΝΑΛΒΑ»;

Για ένα διεφθαρμένο άτομο λένε ότι είναι «εξώλης και προώλης», κάτι το οποίο όμως αποτελεί παρεφθαρμένη μορφή μιας στερεότυπης φράσης που εμφανίζεται σε αρχαίες κατάρες. Ενώ αν κάποιοι έχουν βρεθεί στον έβδομο ουρανό, ας γνωρίζουν ότι πρόκειται για κατάλοιπο της αρχαίας αντίληψης περί επτά ουρανών, η οποία επίσης ανάγεται στην αρχαία μαγεία. Η επιβίωση αυτών των φράσεων στη νεοελληνική γλώσσα, δηλωτική της σημασίας που είχε στην αρχαιότητα η μαγεία ως φαινόμενο και νοοτροπία, είναι ένας από τους λόγους που έχει ωθήσει τη σύγχρονη έρευνα στη μελέτη του αντικειμένου. Οπως συνέβη με τον κύκλο ομιλιών με θέμα «Η μαγεία στην αρχαία Ελλάδα», ο οποίος διοργανώθηκε από το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών σε επιμέλεια της δόκτορος Αφροδίτης Αβαγιανού και με τη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων στο πεδίο της αρχαίας ελληνικής θρησκείας.

«Σύντομα κείμενα, γραμμένα στη μεγάλη πλειοψηφία τους σε μολύβδινα πινακίδια τοποθετημένα σε τάφους συνήθως οργισμένων νεκρών, "άωρων και βιαιοθανάτων", δηλαδή προσώπων που είχαν πεθάνει πριν από την ώρα τους και με βίαιο τρόπο, είναι τα μαγικά κείμενα της αρχαιότητας, γνωστά ως κατάδεσμοι» λέει ο καθηγητής στο All Souls College της Οξφόρδης κ. Αγγελος Χανιώτης. Προσθέτοντας πως η κατάδεση - δηλαδή το δέσιμο του αντιπάλου και η παράδοσή του στην επενέργεια των καταχθόνιων δυνάμεων - συνδεόταν με διάφορες τελετουργίες. Η κατασκευή ομοιωμάτων του αντιπάλου - η λεγομένη καταπασσάλευση - και το κάρφωμά τους, το κλείσιμό τους σε ομοιώματα φερέτρων, η απαγγελία μαγικών εκφράσεων και η τελετουργική εναπόθεση του καταδέσμου σε τάφους ή σε άλλες εισόδους του κάτω κόσμου, για παράδειγμα σε πηγάδια, ανήκαν σε αυτές.

Οι υποχθόνιοι θεοί Εκάτη, Ερμής, Περσεφόνη, Δήμητρα, Ερινύες και γενικά οι δαίμονες του Κάτω Κόσμου ήταν αυτοί που επικαλούνταν οι κατασκευαστές των καταδέσμων. Οσο για τους λόγους προσφυγής στη μαγεία ήταν πολλοί, με το ερωτικό πάθος να κυριαρχεί - ο Σωκράτης ωστόσο ειρωνευόταν τις γυναίκες που χρησιμοποιούσαν γοητείες αγάπης, φίλτρα, επωδές και ίυγγες, δηλαδή το πτηνό σουσουράδα δεμένο σε έναν τροχό τον οποίο περιέστρεφαν -, αλλά χωρίς να υπολείπεται και η αντιπαλότητα σε προσωπικό ή κοινωνικό επίπεδο.


Οι μάγοι
Ποιοι ήταν όμως οι μάγοι; Ηταν μία εκ των έξι φυλών των Μήδων, όπως επεξηγεί η ιστορικός - βυζαντινολόγος δόκτωρ Αναστασία Βακαλούδη. «Θεωρείται ότι οι Ελληνες μπορεί να τους γνώρισαν ως θρησκευτικούς αξιωματούχους στον στρατό του Κύρου και να κατονόμασαν γενικά με τον όρο "μαγεία" την ακατανόητη γι' αυτούς γλώσσα, τις παράξενες πρακτικές που χρησιμοποιούσαν και βέβαια την ενασχόλησή τους με τις απόκρυφες τέχνες. Οταν οι Ελληνες γνώρισαν τους μάγους, τον 6ο αιώνα π.Χ., εποχή των Αχαιμενιδών, είχαν το όνομα "Μαγουσαίοι" και ισχυρίζονταν ότι ήταν απόγονοι των Μάγων ιερέων του ιδρυτή της περσικής πυρολατρίας Ζωροάστρη (άλλωστε και οι Πέρσες ονομάζονταν Μαγώγ)» λέει η ίδια.

Στην πορεία όμως οι Μαγουσαίοι διαφοροποιήθηκαν, με σημαντικότερη απόκλιση την καλλιέργεια της λατρείας και των θεών του Κακού, ενώ ήταν οι πρώτοι οι οποίοι συστηματοποίησαν την τέχνη της επίκλησης των κακοποιών δαιμόνων με «επωδές». Δαίμονες «υπήρχαν» στην αρχαιότητα ήδη από τη Μινωική και τη Μυκηναϊκή εποχή. (Η λέξη προέρχεται από το ρήμα δαίω και δαίνυμι και σημαίνει ο διανέμων, ορίζων τις τύχες των ανθρώπων.) Στον Ομηρο η ίδια λέξη σήμαινε μία θεϊκή, άγνωστη και απρόσωπη δύναμη τόσο ισχυρή ώστε να προκαλέσει εντυπωσιακά φαινόμενα, ενώ στην αρχαία ελληνική θρησκεία και σύμφωνα με τον Ησίοδο οι δαίμονες ήταν θεότητες μεταξύ των θεών και των ανθρώπων.


Η Εκάτη
Δίπλα στους Ολύμπιους θεούς άλλωστε άρχισαν σιγά σιγά να κερδίζουν έδαφος και κατώτερες θεότητες, δημιουργήματα της λαϊκής πίστης, με ιδιαίτερη την περίπτωση της Εκάτης, υποχθόνιας θεάς, της οποίας η λατρεία έλαβε μεγάλη έκταση. «Η Εκάτη έγινε δημιουργός και υποκινήτρια κάθε είδους φρικώδους φαντασίωσης. Εκεί όπου υποχωρούσαν με τρόμο οι ουράνιοι θεοί και δαίμονες εκείνη βρισκόταν στο στοιχείο της. Πριν από κάθε εμφάνισή της ακούγονταν ουρλιαχτά σκύλων, βροντές και φοβερή βοή. Κατόπιν εμφανιζόταν εκείνη ξαφνικά στον άνθρωπο, για να του προξενήσει κακό, με τρομακτικές μορφές, όπως πελώριας γυναίκας με φίδια αντί για μαλλιά κρατώντας πυρσό στο ένα χέρι και ξίφος στο άλλο» σημειώνει η κυρία Βακαλούδη.

Τον 4ο αιώνα π.Χ. η θεωρία του Πλάτωνα περί των δαιμόνων, τους οποίους θεωρούσε κάτι μεταξύ θνητού και αθανάτου και με αποστολή να μεταφράζουν τις θελήσεις των θεών στους ανθρώπους αλλά και να μεταφέρουν τις επικλήσεις των τελευταίων προς τις θεότητες, υπήρξε καθοριστική για την κυριάρχηση της λατρείας των δαιμόνων στην Ελλάδα. Ο Αριστοτέλης εξάλλου έβλεπε την περσική μαγεία ως φιλοσοφία, όπως επίσης τις θεωρίες των Βαβυλωνίων, των Ασσυρίων και Χαλδαίων, των γυμνοσοφιστών των Ινδιών και άλλων. Σημειώνεται ωστόσο ότι και οι δύο εξέφραζαν την αποστροφή τους για τη μαύρη μαγεία που στόχευε στη βλάβη και στον θάνατο των ανθρώπων. Εξάλλου τα εγκλήματα μαγείας και φαρμακείας τιμωρούνταν πολύ αυστηρά από την πολιτεία.


Τα φυλακτά
Οι πλέον φημισμένες μάγισσες φαρμακίδες στην Ελλάδα ήταν Θεσσαλές, οι οποίες θεωρούνταν ότι είχαν τη δυνατότητα να κατεβάζουν τη Σελήνη από τον ουρανό και να τη φυλακίζουν ή να προκαλούν έκλειψη Ηλίου!
Δεν είναι περίεργο λοιπόν που όλοι κατέφευγαν σε φυλακτά για να τους προστατεύουν από το Κακό.
Ειδική ομάδα φυλακτών εξάλλου υπήρχε για την προστασία των γυναικών από ασθένειες, οι οποίες προκαλούνταν λόγω, υποτίθεται, μετακινήσεων της μήτρας. Τα συγκεκριμένα φυλακτά λοιπόν, αποτροπαϊκά του κακού, εξόρκιζαν τη μήτρα να μείνει στη θέση της: «μένειν επί τω τόπω». Και «είναι μάλλον περιττό να αναφέρω σε ποια σύγχρονη έκφραση διαιωνίζεται ο εξορκισμός "έλα μήτρα στον τόπο σου"» σημειώνει ο κ. Χανιώτης.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούσαν οι κατάδεσμοι μεταξύ αντιδίκων στο δικαστήριο όπου οι κατάρες έρχονταν επομένως ως αρωγοί της προσδοκίας για δικαιοσύνη.

Ενδιαφέρον έχει, όπως επισημαίνει ο κ. Χανιώτης, ότι αρχικώς καμία από αυτές τις τελετουργίες δεν έκανε διάκριση ανάμεσα στο δίκαιο και στο άδικο. Κάτι που άρχισε να αλλάζει από την Κλασική εποχή με τον Ευριπίδη να είναι ο πρώτος που διακρίνει την καθαρότητα του σώματος από την καθαρότητα της ψυχής. «Τα χέρια μου είναι καθαρά μα η ψυχή μου έχει μίασμα» όπως λέει χαρακτηριστικά η Φαίδρα στον Ιππόλυτο.

Οι λόγοι αλλαγής της νοοτροπίας δεν ήταν ωστόσο θρησκευτικοί αλλά κοινωνικοί. Από τα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. ο Δράκων έχει κάνει τη διάκριση μεταξύ του φόνου εκ προμελέτης και του φόνου εξ αμελείας και σιγά σιγά η ικεσία γίνεται ισχυρή όταν συνοδεύεται με το επιχείρημα της δικαιοσύνης. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις όμως η μαγεία ουδεμία είχε σχέση με το δίκαιον. Διατηρώντας έναν δικό της χώρο μέσα στις λαϊκές παραδόσεις κατόρθωσε να επιζήσει και στην εποχή του Χριστιανισμού αναπροσαρμοζόμενη κάθε φορά στις νέες συνθήκες.
Γυναίκα-μάγισσα


«Αν η ορολογία της μαγείας στον αρχαιοελληνικό κόσμο δείχνει μια ιδιαίτερη προτίμηση στο ανδρικό φύλο, αφού χρησιμοποιείται κατ' εξοχήν το ανδρικό γένος για την απόδοση μαγικών ιδιοτήτων στον άνθρωπο (αγύρτης, νυκτοπόλος, γόης, μύστης, φαρμακεύς), η μαγεία και όχι μόνον η ερωτική είναι αποκλειστικά έργο γυναικών». Αυτά αναφέρει για τη «Γυναίκα-Μάγισσα: Θνητή και Αθάνατη» η δόκτωρ Αφροδίτη Αβαγιανού.

Η Ελένη στην «Οδύσσεια» προσφέρει το «νηπενθές» ρόφημα που χαρίζει σε όποιον το πιει τη λήθη. Η Κίρκη δίνει στους συντρόφους του Οδυσσέα κάτι αντίστοιχο ώστε να τους μετατρέψει σε ζώα. Η ελληνική μυθολογία περιλαμβάνει πολλές περιπτώσεις μαγισσών, οι οποίες χρησιμοποιούν μαγικά βότανα για διαφόρους σκοπούς. Η Μήδεια είναι μία από αυτές, συνδεόμενη μάλιστα στενά με την Εκάτη, η οποία κατά τον Διόδωρο τον Σικελιώτη ήταν το αρχέτυπο της φαρμακευτικής μαγείας, η φαρμακεύτρα. Οπως δείχνουν άλλωστε οι παραστάσεις στα αγγεία η Σελήνη, τα άγρια ζώα και οι δάδες είναι ο συνδετικός κρίκος μεταξύ τους. Ετσι και στην αρπαγή του χρυσόμαλλου δέρατος από τον Ιάσονα η Μήδεια βρίσκεται ανάμεσα στην Εκάτη και τους Ολύμπιους θεούς.

«Μπορούμε να διακρίνουμε μία σαφή πρόοδο στην απεικόνιση της μάγισσας, θνητής και αθάνατης στον αρχαιοελληνικό κόσμο» λέει ωστόσο η κυρία Αβαγιανού. «Η Κίρκη στον Ομηρο είναι μια θεά που εμπνέει το πάθος, μια γητεύτρα. Η Μήδεια, μία κοσμικοποιημένη αθάνατη, απεικονίζεται στην Κλασική εποχή ως θύμα του πάθους και εκδικήτρια. Οι μάγισσες τέλος της Ελληνιστικής εποχής, όπως προκύπτει από τον Απολλώνιο και τον Θεόκριτο, είναι καθαρά ερωτοχτυπημένες νέες που στα χέρια τους η μαγεία είναι μέσον έλξης του ποθητού αντικειμένου. Ολες ανεξαιρέτως είναι νέες και όμορφες (εξ ου και το επίθετο «ξανθή» που τις χαρακτηρίζει)». Σε αντίθεση βέβαια με την κρατούσα άποψη που θέλει τις μάγισσες γριές και άσχημες.
"Το μυστήριο της Κρήτης είναι βαθύ - όποιος πατήσει στο
νησί τούτο νοιώθει μυστηριώδη δύναμη, ζεστή, αγαθή,
να διακλαδίζεται στις φλέβες του και τη ψυχή του να μεγαλώνει" 

Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο

Αποσυνδεδεμένος Υπατία

  • Όμοιος
  • ****
  • Μηνύματα: 804
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #2 στις: 25 Νοέμβριος 2008, 22:33:02 »
Η λέξη μαγεία έχει κοινή ρίζα με το μαγείρεμα.
Αυτό που έκαναν φτιάχνοντας φαγητό προσπαθούσαν να το μεταφέρουν και σε άλλους τομείς της ζωής τους.
Ο τρόπος που από τις ωμές τροφές γίνονται (μετά από επεξεργασία) καταπληκτικά πιάτα, δεν είναι μαγικός;
Ναι μα τον αμετέρα Ψυχά παραδόντα τετρακτύν, παγάν αενάου φύσεως...

Αποσυνδεδεμένος Υπατία

  • Όμοιος
  • ****
  • Μηνύματα: 804
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #3 στις: 25 Νοέμβριος 2008, 23:07:46 »
Αν και νομίζω ότι λεγόταν και γητειά (γοητεία).
Ναι μα τον αμετέρα Ψυχά παραδόντα τετρακτύν, παγάν αενάου φύσεως...

Αποσυνδεδεμένος Αταλάντη

  • Διαχειριστής
  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 7.986
    • Προφίλ
    • @ithaca
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #4 στις: 25 Νοέμβριος 2008, 23:13:35 »
Η γοητεία (γητεία) ήταν άλλο πράγμα -αποπλάνηση.

Αποσυνδεδεμένος Υπατία

  • Όμοιος
  • ****
  • Μηνύματα: 804
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #5 στις: 25 Νοέμβριος 2008, 23:18:06 »
Κόλπα δηλαδή ε; χμ!
Ναι μα τον αμετέρα Ψυχά παραδόντα τετρακτύν, παγάν αενάου φύσεως...

Αποσυνδεδεμένος ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΤΑΛΑΝΙΚΑΣ

  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 4.342
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #6 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 01:29:49 »
Κάτι παραπάνω γνωρίζετε εσείς οι γυναίκες απ' αυτά...
Ἡφαιστ' ὀμβριμόθυμε, μεγασθενές, ἀκάματον πῦρ, λαμπόμενε φλογέαις αὐγαῖς, φαεσίμβροτε δαῖμον...
Ἄφοβον ὁ θεός, ἀνύποπτον ὁ θάνατος· καὶ τ’ ἀγαθὸν μὲν εὔκτητον, τὸ δὲ δεινὸν εὐκαρτέρητον.

Αποσυνδεδεμένος Δέσποινα

  • Όμοιος
  • ****
  • Μηνύματα: 875
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #7 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 01:32:42 »
Σςςςςςς!  :ph34r: :-X :-X
"Το μυστήριο της Κρήτης είναι βαθύ - όποιος πατήσει στο
νησί τούτο νοιώθει μυστηριώδη δύναμη, ζεστή, αγαθή,
να διακλαδίζεται στις φλέβες του και τη ψυχή του να μεγαλώνει" 

Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο

Αποσυνδεδεμένος Αταλάντη

  • Διαχειριστής
  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 7.986
    • Προφίλ
    • @ithaca
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #8 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 01:46:24 »
Εσύ ανοίγεις νήμα, οι γυναίκες ξέρουν περισσότερα;  ???

Αποσυνδεδεμένος ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΤΑΛΑΝΙΚΑΣ

  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 4.342
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #9 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 08:23:22 »
Λες; Θα το κοιτάξω... :D
Ἡφαιστ' ὀμβριμόθυμε, μεγασθενές, ἀκάματον πῦρ, λαμπόμενε φλογέαις αὐγαῖς, φαεσίμβροτε δαῖμον...
Ἄφοβον ὁ θεός, ἀνύποπτον ὁ θάνατος· καὶ τ’ ἀγαθὸν μὲν εὔκτητον, τὸ δὲ δεινὸν εὐκαρτέρητον.

Αποσυνδεδεμένος Δημήτρης

  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 2.920
  • Terror must be maintained or the Empire is doomed.
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #10 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 14:34:23 »
Μια απο τις περιοχες με τη μεγαλυτερη μαγικη φημη, κυριως αναμεσα στις γυναικες, ηταν η Θεσσαλια, και ειδικα η περιοχη του Φαρσαλου  :wizard:
"Δυο πραγματα ειναι απειρα, το Συμπαν και η ανθρωπινη βλακεια. Και εχω τις αμφιβολιες μου για το πρωτο..."

Αλμπερτ Αινσταιν

Αποσυνδεδεμένος Δέσποινα

  • Όμοιος
  • ****
  • Μηνύματα: 875
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #11 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 14:43:39 »
Μαγεία στη Μ. Ασία (Αρχαιότητα)
 
1. Εισαγωγή

Η μαγεία είναι μια τεχνική επικοινωνίας με το υπερφυσικό και συνάμα ένα σύστημα κατανόησης της λειτουργίας του κόσμου. Η ελληνική μαγεία, αν και δε διέφερε σε στόχους από τη θρησκεία, ορίζεται αντιθετικά από αυτή ως προς τον κοινωνικό της ρόλο και τα μέσα δράσης. Διακρίνονται τέσσερα είδη μαγείας –προστατευτική, επιθετική, μαγεία που στοχεύει στην κυριαρχία και στην ισχύ και προφητική–, που αντιστοιχούν στις διακηρύξεις της θρησκείας: προστασία, θεραπεία, βλάβη των εχθρών, επιτυχία και γνώση. Οι μαγικές πράξεις όμως είχαν ατομικιστικούς σκοπούς, αντίθετα με τις θρησκευτικές τελετουργίες, που γίνονταν στο πλαίσιο της πόλης, ενώ δινόταν επίσης έμφαση στον εξαναγκασμό της θεότητας να βοηθήσει το μάγο. Επιπλέον, ο μάγος δεν είχε πιστούς αλλά πελάτες.

Η έννοια της μαγείας δεν είναι στατική: η άσκησή της αποτελεί μια αποκλίνουσα συμπεριφορά. Το κοινωνικό σύνολο προσδιορίζει κάθε φορά τη μαγεία με βάση την επιθυμία μιας ομάδας να επιβάλει τη δική της θρησκευτική αντίληψη και να καταδικάσει όλες τις άλλες. Τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας ορίζουν τη μαγεία ως μια μορφή θρησκείας βασισμένη στο ψεύδος και στην απάτη, η οποία απειλεί την κοινωνική συνοχή. Οι κατηγορίες για μαγεία ως εκ τούτου είναι εξίσου σημαντικές για την κατανόηση του φαινομένου με την ίδια την τέλεση των μαγικών πράξεων.1

2. Η μαγεία στη Μικρά Ασία

Η Μικρά Ασία είναι το κέντρο από όπου διαδόθηκε στον ελληνικό κόσμο η μαγική τέχνη της ιστορικής περιόδου. Η ελληνική μαγεία δέχεται επιρροές βαβυλωνιακών, ασσυριακών, αιγυπτιακών και περσικών πρακτικών από την Ύστερη Αρχαϊκή περίοδο και εξής. Πρωιμότερα στάδια δεν είναι αναγνωρίσιμα: οι μυθολογικές «μάγισσες» στον Όμηρο (Μήδεια, Κίρκη) και οι τεχνίτες-μάγοι (Ήφαιστος, Δάκτυλοι, Τελχίνες) διατηρούν έναν πρωταρχικά θεϊκό ή ημι-θεϊκό χαρακτήρα. Οι «μαγικές» πρακτικές θεραπείας της Οδύσσειας, όπου η πληγή του Οδυσσέα κλείνει χάρη σε μια επωδή (μαγικό τραγούδι), δε διαφοροποιούνται ακόμη από την ιατρική. Ακόμα και η πρακτική της νεκρομαντείας στο ίδιο έργο δε στοιχειοθετεί παρέκκλιση από την ευσεβή θρησκευτική συμπεριφορά, παρόλο που αποτελεί βασική μαγική πρακτική κατά την ιστορική περίοδο.2

Ο όρος «μάγος» πρωτοεμφανίζεται σε ένα απόσπασμα του Ηρακλείτου (500 π.Χ.) με την έννοια που έχει και σήμερα.3 Μάγοι ονομάζονταν και οι ιερείς του ζωροαστρισμού, επίσημης θρησκείας της Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας. Ο όρος εισήχθη στο μικρασιατικό κόσμο με την έλευση των Περσών στη Μικρά Ασία το 546 π.Χ. και στην Ελλάδα από τον περίφημο μάγο Οστάνη, που συνόδευε τον Ξέρξη Α΄ το 480 π.Χ.4 Στα μέσα του 5ου αι. π.Χ. ο όρος έχει λάβει την τελική του σημασιολογική διαμόρφωση.5 Καθοριστική για την εξέλιξή του ήταν η υποτιθέμενη ευχέρεια των Περσών μάγων να προκαλούν ανάσταση των νεκρών, κάτι που τους συνδέει με τις αυτόχθονες ελληνικές αντιλήψεις για σαμάνες που εξασφάλιζαν την επικοινωνία μεταξύ θεών, θνητών και νεκρών. Στην εξέλιξη του όρου σίγουρα έπαιξε κάποιο ρόλο και η συνήθεια των Περσών ιερέων να ψάλλουν χαμηλόφωνα, κάτι το οποίο στην Ελλάδα ταυτιζόταν με μυστικιστικές τελετουργίες.6 Αρκετά συχνά απαντούν και οι όροι «γόης» και «γοητεία», οι οποίοι συνδέονται με το νεκρικό θρήνο και δείχνουν σχέση της μαγείας με τους νεκρούς.7

3. Αρχαιολογικές μαρτυρίες

Τα αρχαιολογικά τεκμήρια είναι κυρίως κατάδεσμοι και κολοσσοί (κάτι σαν «κούκλες βουντού»), που αντιστοιχούν στη «μαύρη», επιθετική μαγεία, και από την άλλη φυλακτήρια, που αντιστοιχούν στη «λευκή», προφυλακτική μαγεία. Οι κατάδεσμοι είναι «λεπτά μολύβδινα ελάσματα που φέρουν επιγραφές με σκοπό να επιτύχουν την παρέμβαση υπερφυσικών δυνάμεων ενάντια σε πρόσωπα ή ζώα».8 Σπανιότερα χρησιμοποιούνταν και άλλα υλικά. Η ύπαρξή τους ανάγεται τουλάχιστον στον 8ο αι. π.Χ.: στην Ιλιάδα αναφέρεται ότι ο βασιλιάς της Κορίνθου Πρωτέας έστειλε το Βελλερεφόντη στη Λυκία με μια διπλωμένη πινακίδα όπου είχε γράψει θανατηφόρα σημάδια.9

Οι μικρασιατικοί κατάδεσμοι είναι κυρίως εκκλήσεις για απόδοση δικαιοσύνης και δικαστικοί, όπου στόχος της μαγικής πράξης είναι το δέσιμο του στόματος του αντιδίκου, ώστε να μην μπορέσει να υπερασπιστεί την υπόθεσή του στο δικαστήριο. Αργότερα βρίσκουμε στην Αντιόχεια κατάδεσμους που αποσκοπούν στον επηρεασμό της απόδοσης αλόγων και ηνιόχων του ιπποδρόμου.10

Οι εκκλήσεις για απόδοση δικαιοσύνης αφορούν περιπτώσεις κλοπής ή άδικης κατηγορίας. Διαφοροποιούνται από τις εκκλήσεις για άλλες κατηγορίες, καθώς εκτίθενται σε δημόσια θέα και έχουν στόχο την παρέμβαση της θεότητας στην οποία αφιερώνεται το πρόσωπο που έβλαψε τον αιτούντα, ή τα αντικείμενα που εκλάπησαν, ώστε να αποκατασταθεί η ζημιά και όχι να προκληθεί βλάβη στο δράστη. Δεκατρείς τέτοιοι κατάδεσμοι προέρχονται από το ιερό της Δήμητρας και Κόρης στην Κνίδο (2ος αι. π.Χ.). Επίσης, ένας χάλκινος μικρασιατικός κατάδεσμος (μεταξύ 100 π.Χ. και 200 μ.Χ.) έχει τρυπηθεί για να κρεμαστεί σε ορατό σημείο μέσα σε ναό.11

Οι εκκλήσεις για απόδοση δικαιοσύνης σχετίζονται με τις απολογητικές στήλες της Λυδίας και της Φρυγίας (2ος-3ος αι. μ.Χ.), αφιερώσεις σε ιερά όπου ο πιστός παραδέχεται την ενοχή του για κάποιο έγκλημα και υμνεί τη δύναμη του θεού που του επέβαλε δίκαιη τιμωρία.12 Πριν από την παραδοχή της ενοχής απαιτείται μέσω των εκκλήσεων να φανερώσει η θεότητα το όνομα του δράστη. Δικαστικοί κατάδεσμοι είναι γνωστοί από άγνωστη πόλη στην κοιλάδα του Μαιάνδρου (2ος αι. μ.Χ.) και από την Κλαυδιόπολη της Βιθυνίας (3ος/4ος αι. μ.Χ.). Μικρασιατική μάλλον προέλευση έχει και ένας δικαστικός κατάδεσμος στην Κωνσταντινούπολη (3ος/4ος αι. μ.Χ.). Θύμα κατάδεσης εξάλλου λέγεται πως υπήρξε και ο ρήτορας Λιβάνιος (314-392/3 μ.Χ.).13

Υπάρχουν λίγες μαρτυρίες για την ερωτική μαγεία στη Μικρά Ασία. Σε μια απολογητική επιγραφή της Μαιωνίας (156/7 μ.Χ.) αναφέρεται η περίπτωση της Τατίας, η οποία κατηγορήθηκε ότι έκανε μάγια στο γαμπρό της παρέχοντάς του ένα ερωτικό φίλτρο. Ο άνδρας έχασε τα λογικά του. Ύστερα από τις κατηγορίες εναντίον της για μαγεία η Τατία «ύψωσε τα σκήπτρα» στο ναό όπου λατρεύονταν ο Μην, η Αναΐτις και η Άρτεμις, δηλαδή καταράστηκε τον εαυτό της να τιμωρηθεί σε περίπτωση που έλεγε ψέματα για την αθωότητά της. Η γυναίκα δεν απέφυγε τη θεία τιμωρία, όπως και ο γιος της, που είχε ένα σοβαρό ατύχημα. Οι συγγενείς, ανήσυχοι για την κατάρα, κατέφυγαν στους θεούς αφιερώνοντας τη στήλη. Επίσης, σε έναν κατάδεσμο από την Κνίδο μια γυναίκα αφιερώνει στη θεά Δήμητρα όσους την κατηγόρησαν ότι έκανε μάγια στον άνδρα της.14

Οι κολοσσοί από χαλκό, πηλό ή κερί, συχνά τρυπημένοι με καρφιά ή με στριμμένα τα μέλη και το κεφάλι, είναι εξαιρετικά σπάνιοι στη Μικρά Ασία: σε ένα χάλκινο ειδώλιο από τη Σμύρνη το κεφάλι έχει επίτηδες γυριστεί προς τα πίσω. Μια επιγραφή, μάλλον από τις Σάρδεις, που προφανώς αφορά την επιδημία του 165 μ.Χ. αναφέρει ότι το μαντείο του Απόλλωνα στην Κλάρο έδωσε χρησμό που διέτασσε την εισαγωγή στην πόλη ενός αγάλματος της Εφεσίας Αρτέμιδος και την οργάνωση πομπών και θυσιών προς τιμήν της θεάς, που θα απάλλασσε την πόλη από το λοιμό, θα έλυνε τα μάγια και θα έλιωνε με τους δαυλούς της τα κέρινα ομοιώματα, «σημάδια της τέχνης κάποιου μάγου». Το ίδιο μαντείο διέταξε να στηθεί ένα δεμένο και γονατιστό άγαλμα του Άρη μπροστά σε όρθιο άγαλμα της Δίκης για να προφυλαχθεί η Σύεδρα από τις επιδρομές πειρατών (1ος αι. π.Χ.), πρακτική που σχετίζεται με τη συμπαθητική μαγεία που διέπει τη δράση των κολοσσών.15

Για να είναι δραστικός ο κατάδεσμος τοποθετούνταν σε σημεία με άμεση πρόσβαση στις υπερφυσικές δυνάμεις, κυρίως σε τάφους. Ο νεκρός λειτουργεί ως αποστολέας του μηνύματος στους υποχθόνιους δαίμονες, αλλά και ως εκτελεστικό όργανο ή «πάρεδρος» του μάγου. Σε δύο κατάδεσμους από τη Φρυγία που βρέθηκαν σε αγγείο που περιείχε οστά ο μάγος καταγράφει τους αντιπάλους του και επικαλείται τους «αώρους νεκρούς», αυτούς δηλαδή που πέθαιναν πριν από την ώρα τους και βρικολάκιαζαν παραμένοντας γύρω από τον τάφο, μέχρι την ολοκλήρωση του κύκλου της ζωής που διακόπηκε πρόωρα. Σε άλλες περιπτώσεις το ρόλο αυτό έχουν οι «βιαιοθάνατοι», νεκροί των οποίων το νήμα της ζωής διακόπηκε βίαια.16 Αρκετοί κατάδεσμοι βρέθηκαν σε ταφές νέων ή παιδιών. Στη Μικρά Ασία οι νεκροί προστατεύονταν από τους μάγους με την τοποθέτηση επιγραφών στα μνήματα, που απαγόρευαν την παραβίασή τους και καταριόνταν τον ενδεχόμενο δράστη.17

Στη Ρωμαϊκή περίοδο οι κατάδεσμοι αφήνονταν επίσης σε πηγάδια, λόγω της επικοινωνίας των υπόγειων νερών με τον Κάτω Κόσμο, αλλά και στα κατώφλια ή στους τοίχους των σπιτιών των θυμάτων. Μετά το θάνατο του Γερμανικού, θετού γιου του αυτοκράτορα Τιβέριου, στην Αντιόχεια (19 μ.Χ.) ανακαλύφθηκαν σε κρυψώνα στους τοίχους του σπιτιού του κατάδεσμοι με το όνομά του, των οποίων τη δραστικότητα αύξανε η παρουσία μουμιοποιημένων σαρκών πτωμάτων και σταχτών πιτσιλισμένων με αίμα.18 Οι κατάδεσμοι του ιπποδρόμου τοποθετούνταν συνήθως στα δυσκολότερα σημεία του στίβου, στην εκκίνηση ή στο σημείο τερματισμού, με σκοπό να προκαλέσουν ατύχημα κατά τη διέλευση του άρματος από εκεί.
Χαρακτηριστικό των ύστερων κατάδεσμων είναι η χρήση των «βαρβάρων ονομάτων», φθόγγων, κυρίως φωνηέντων, ή λέξεων που παραπέμπουν στα φοινικικά, εβραϊκά, ασσυριακά και αιγυπτιακά και αντιστοιχούν στα μυστικά ονόματα των θεοτήτων και των δαιμόνων. Τέτοια ονόματα απαντούν σε αφθονία στους δικαστικούς κατάδεσμους της Κλαυδιόπολης και της Κωνσταντινούπολης. Κάποτε οργανώνονταν σε γεωμετρικά σχήματα, π.χ. τρίγωνα ή ρόμβους. Ανάλογο ρόλο έπαιζαν και οι «χαρακτήρες», σύμβολα που θυμίζουν γράμματα του αλφαβήτου, αλλά με πιο σύνθετη κατασκευή. Τα βάρβαρα ονόματα και οι χαρακτήρες, εκτός του ότι είναι η γλώσσα που οι δαιμονικές δυνάμεις καταλαβαίνουν ώστε να εξαναγκαστούν να συνδράμουν το μάγο, δημιουργούσαν την απαραίτητη ατμόσφαιρα υποβολής στον πελάτη.19

Τα φυλακτήρια (ή τελέσματα, περίαπτα, περιάμματα) είναι αντικείμενα με σύμβολα ή με επιγραφές που στόχο είχαν να αποτρέψουν την επιρροή της μαύρης μαγείας και του κακού ματιού, ενώ στρέφονταν και εναντίον δαιμονικών πνευμάτων που ενσάρκωναν διάφορες ασθένειες (επιληψία, ποδάγρα, πονοκέφαλος, όγκοι). Συνήθως είναι ασημένια ή χρυσά ελάσματα τυλιγμένα και περασμένα μέσα σε χάλκινους κυλίνδρους που κρεμιούνται στο λαιμό, μια πρακτική αιγυπτιακής και φοινικικής προέλευσης. Ένα τέτοιο φυλακτήριο προέρχεται από την Αντιόχεια της Πισιδίας (3ος αι. μ.Χ.)· παρά την αναφορά στο Χριστό και στους αγίους, πρόκειται για κείμενο μαγικού συγκρητισμού.20 Σε ένα φυλακτήριο από την Αμισό (1ος αι. π.Χ. ή 1ος αι. μ.Χ.) ο δαίμονας που δρα στο όνομα του Μωυσή καλείται να διώξει μακριά από τη Ρουφίνα την κατάρα, να τη στείλει σε όποιον θελήσει να τη βλάψει και να κάνει τη γυναίκα άτρωτη στα δηλητήρια, όπως ήταν ο «βασιλιάς των βασιλέων», δηλαδή ο Μιθριδάτης ο ΣΤ΄, γνωστός για την ανοσία του.21

Οι χαρακτήρες και τα μαγικά ονόματα απαντούν και σε φυλακτήρια.22 Επτά χαρακτήρες, συνδυασμένοι με δύο φωνήεντα ο καθένας, έχουν χαραχθεί σε τοίχο στο θέατρο της Μιλήτου, ενώ οι συνοδευτικές επιγραφές ζητούν από το Θεό και τους αρχαγγέλους να προστατεύσουν την πόλη.23 Οι χαρακτήρες εμφανίζονται και σε ένα περίεργο όργανο μαντικής από το Πέργαμο, το οποίο απαρτίζεται από ένα τριγωνικό έλασμα από χαλκό με παραστάσεις γυναικείων θεοτήτων (Διώνη, Φοίβη, Νυχίη) και βάρβαρα ονόματα, από ένα εγκάρσιο καρφί και ένα δίσκο με χαραγμένα ζωδιακά σύμβολα και χαρακτήρες. Στο δίσκο γίνεται αναφορά και άλλων θεϊκών ονομάτων, ενώ το σύνολο συμπληρώνεται από δακτυλίδια και χάλκινα ελάσματα με μαγικά σύμβολα και χαρακτήρες.24 Επίσης, σε χρυσό φυλακτήριο από την Έφεσο (2ος/3ος αι. μ.Χ.) παρουσιάζονται σε τριγωνική διάταξη («κλίμα») 153 φωνήεντα.25 Προφυλακτική ιδιότητα αποδιδόταν και στους ομηρικούς στίχους. Ο Αλέξανδρος Τραλλιανός αναφέρει ότι, αν ένας στίχος της Ιλιάδας χαραχθεί σε χρυσό έλασμα ενώ η Σελήνη βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη θέση, θεραπεύει την ποδάγρα.26 Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν τα λεγόμενα «γνωστικά φυλακτήρια», ιδιαίτερα διαδεδομένα στη Συρία, δηλαδή δαχτυλίδια και σφραγιδόλιθοι με συνδυασμό επικλήσεων σε θεότητες και σε μορφές προστατευτικών δαιμόνων.27

Σημαντικό ρόλο στην προφυλακτική μαγεία έπαιζαν τα «εφέσια γράμματα», έξι βάρβαρα ονόματα με άγνωστο νόημα χαραγμένα στο άγαλμα της Αρτέμιδος Εφεσίας: άσκιον, κατάσκιον, λυξ, τετράξ, δαμναμενεύς, αίσια. Λέγεται ότι ο Κροίσος γλίτωσε το θάνατο στην πυρά γιατί τα απήγγειλε. Λειτουργούσαν και ως νικητήρια, δηλαδή ως φυλακτήρια που έδιναν τη νίκη σε αγώνες.28

Κύρια θεότητα της μαύρης μαγείας στη Μικρά Ασία είναι η Εκάτη και δευτερευόντως ο Ερμής και ο αιγυπτιακός θεός Σηθ. Προφυλακτικό ρόλο είχαν κυρίως η Άρτεμις Εφεσία, ο Μωυσής, ο Ιάο (θεός των Εβραίων), ο Ιησούς, οι άγγελοι και οι αρχάγγελοι. Ο συγκρητισμός μεταξύ ελληνισμού, ιουδαϊσμού και αιγυπτιακής θρησκείας είναι ιδιαίτερα έντονος στα μαγικά κείμενα και αντικείμενα από την Ύστερη Ελληνιστική περίοδο και εξής.29

4. Πίστη στη μαγεία

Σύμφωνα με τον Πλίνιο (1ος αι. μ.Χ.) οι περισσότεροι άνθρωποι της εποχής του πίστευαν στη μαγεία.30 Πίστη στους κατάδεσμους φανερώνει και το έργο του Αρτεμίδωρου Δαλδιανού.31 Αντίστοιχα, η δράση των φυλακτηρίων μπορούσε να πείσει ακόμα και ένα επιστημονικό πνεύμα σαν το Γαληνό (2ος αι. μ.Χ.).32 Τον 4ο αι. μ.Χ. ο Γρηγόριος ο Θεολόγος τόνιζε στους πιστούς ότι δεν έχουν ανάγκη από φυλακτήρια και επωδές, γεγονός που αποδεικνύει την ευρεία χρήση τους και μεταξύ των χριστιανών.33 Ο 36ος κανόνας της συνόδου της Λαοδικείας απαγόρευε επίσης στους κληρικούς να ασκούν τη μαγεία, τη μαντεία, την αστρολογία και να παρασκευάζουν φυλακτήρια.34

5. Μικρασιάτες μάγοι

Σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, οι μάγοι της εποχής του ανήκαν στην κατηγορία εκείνη των ειδικών του υπερφυσικού που προσέφεραν επί χρήμασι τις υπηρεσίες τους περιπλανώμενοι. Αυτή η μορφή άσκησης των μαγικών τεχνών εξηγεί και τη διάδοση βασικά όμοιων πρακτικών (κατάδεσμων, επωδών, κολοσσών, φυλακτηρίων) στο σύνολο του αρχαίου κόσμου. Αρκετές σατιρικές παρουσιάσεις ξένων, περιπλανώμενων μάγων απαντούν στο έργο του Λουκιανού (2ος αι. μ.Χ.), που επιδίδονταν σε παίγνια και διάφορα τρικ με τα οποία εντυπωσίαζαν τους αδαείς (εμφάνιση της σελήνης σε ένα δωμάτιο, πρόκληση σεισμού, κεραυνών κτλ.).35

Οι μάγοι της Ρωμαϊκής περιόδου περνούσαν από ένα στάδιο μύησης ανάλογης με αυτή που συναντά κανείς και σε θείους άνδρες, όπως ο Απολλώνιος ο Τυανεύς, που επιλέχθηκε από τον ίδιο τον Ασκληπιό να μαθητεύσει για τέσσερα χρόνια στο ιερό του στις Αιγές της Κιλικίας. Ο Κυπριανός, μάγος που ασπάστηκε το χριστιανισμό και αγιοποιήθηκε, είχε μυηθεί σε πολλά μυστήρια, όπως αυτά της Κυβέλης στη Φρυγία.36 Ο γιατρός-φαρμακοποιός Θεσσαλός ο Τραλλιανός, κάτι μεταξύ επιστήμονα και μάγου, αναφέρει τη μαθητεία του κοντά σε έναν Αιγύπτιο ιερέα στις Θήβες, ο οποίος με μαγικά μέσα τον έφερε σε επαφή με τον Ασκληπιό.37
Συγγενείς με τους μάγους ως προς τη μορφή δράσης τους, που ορισμένες φορές συγχέονται μάλιστα με αυτούς, ήταν οι σαμάνες της Αρχαϊκής περιόδου –όπως ο Αριστέας ο Προκοννήσιος, ο Ορφέας ή ο Πυθαγόρας– και οι θαυματοποιοί της Πρώιμης Χριστιανικής περιόδου, όπως ο Αλέξανδρος ο Αβωνοτειχίτης, που αρχικά ήταν μάγος, ο Απολλώνιος από τα Τύανα, ο οποίος κατηγορήθηκε από ρωμαϊκά δικαστήρια για μαγεία αλλά αθωώθηκε, και ο Σίμων ο Μάγος, που ήρθε αντιμέτωπος με τον απόστολο Πέτρο και τελικά ηττήθηκε από αυτόν. Τις κατηγορίες για μαγεία που βάρυναν τους θαυματοποιούς αντιμετώπισε ακόμα και ο Χριστός.38

Στα όρια μαγείας και φιλοσοφίας τοποθετείται το κίνημα της θεουργίας, που αναδύθηκε από τη νεοπλατωνική σχολή του 2ου αι. μ.Χ. Ήταν μια ανώτερη μορφή μαγείας που στόχευε, μέσω περίπλοκων τελετουργιών (πνευματιστικές συγκεντρώσεις, τεχνάσματα που έκαναν τα αγάλματα να χαμογελούν και να περπατούν κτλ.), στην έξαρση της ψυχής του θεουργού στις σφαίρες του θείου και στην εσχατολογική σωτηρία της. Στον 4ο αι. μ.Χ., χάρη και στην υποστήριξη του αυτοκράτορα Ιουλιανού (361-363), η θεουργία αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα προπύργια της παλαιάς θρησκείας απέναντι στο θριαμβεύοντα χριστιανισμό.39

Σπουδαίος θεουργός από τη Μικρά Ασία ήταν ο Μάξιμος της Εφέσου, δάσκαλος του Ιουλιανού, τον οποίο μύησε στη θεουργία και στον αποκρυφισμό. Ο Μάξιμος κατόρθωσε να κάνει το άγαλμα της Εκάτης στο ναό της στην Έφεσο να γελάσει και άναψε τους δαυλούς που κρατούσε η θεά. Αποκεφαλίστηκε με εντολή του αυτοκράτορα Βάλεντα το 371 μ.Χ. επειδή πρωτοστάτησε σε πνευματιστική συνάθροιση των κατοίκων της Αντιόχειας, που ήθελαν να μάθουν ποιος θα διαδεχθεί τον αυτοκράτορα.40

Μέσω της καταδίκης της παγανιστικής θρησκείας ως λατρείας των δαιμόνων η χριστιανική σκέψη «δαιμονοποίησε» τις μαγικές τέχνες και κυρίως την προφητεία.41 Αποδοχή του χριστιανισμού συνεπάγεται καταδίκη της μαγείας, όπως μαρτυρεί το επεισόδιο της καύσης μαγικών βιβλίων από Εβραίους εξορκιστές που προσηλύτισε ο απόστολος Παύλος στην Έφεσο.42 Παρ’ όλα αυτά, παρατηρείται αδιάσπαστη συνέχεια τουλάχιστον ως τον 6ο αι. μ.Χ. στη χρήση τόσο των κατάδεσμων όσο και των διάφορων φυλακτηρίων, ενώ τα χριστιανικά σύμβολα θεωρούνται ισχυρά μαγικά αντικείμενα, με κυρίαρχο το σταυρό και τα λείψανα των αγίων.43 Μέχρι και τα τέλη του 7ου αι. μ.Χ. υπάρχουν ενδείξεις για ευρεία διάδοση της μαγείας, ακόμα και μεταξύ χριστιανών κληρικών και αξιωματούχων.44

6. Νομοθετική αντιμετώπιση

Μοναδική αρχαία μαρτυρία νομοθετικής αντιμετώπισης της μαγείας στη Μικρά Ασία αποτελεί μία επιγραφή από την Τέω (480 π.Χ.) που αφορά την τιμωρία ατόμων που παρασκεύαζαν «φάρμακα δηλητήρια» εναντίον των Τείων.45 Η ρωμαϊκή νομοθεσία ήταν πολύ αυστηρότερη και σαφέστερη: από τον 5ο αι. π.Χ. η Δωδεκάδελτος καταδίκαζε τις μαγικές πράξεις που στρέφονταν ενάντια στις σοδειές των γεωργών της Ρώμης, ενώ ο Σύλλας απαγόρευσε με νόμο τις μαγικές πράξεις που προκαλούσαν θάνατο και δηλητηρίαση. Η περίπτωση του φιλοσόφου και συγγραφέα Απουλήιου (περίπου 135-170 μ.Χ.), που κινδύνευσε να καταδικαστεί για μαγεία επειδή παντρεύτηκε μια πλούσια χήρα, είναι χαρακτηριστική του κλίματος που επικρατούσε τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες.46 Ο νομικός Παύλος (αρχές 3ου αι. μ.Χ.) εξέφρασε την άποψη ότι οι επαγγελματίες μάγοι έπρεπε να καούν στην πυρά, ενώ αυτοί που προσέτρεχαν στη μαγεία έπρεπε να θανατώνονται ή να εξορίζονται. Η νομοθεσία σκλήρυνε μετά την επικράτηση του χριστιανισμού. To 319 και το 321 μ.Χ. ο Μέγας Κωνσταντίνος απαγόρευσε τη μαντεία και την επιθετική και ερωτική μαγεία, επιτρέποντας όμως τη θεραπευτική μαγεία και τη μαγεία που ελέγχει τον καιρό. Ο Κωνστάντιος ο Β΄ απαγόρευσε όλες τις τεχνικές που σχετίζονταν με την παλαιά θρησκεία (μαντεία, αστρολογία, προφητεία και μαγεία). Ο Ευσέβιος Καισαρείας το 335 μ.Χ. αναφέρεται στη χρήση κατάδεσμων ως καθαρά παράνομη πράξη. Το 359 μ.Χ. το ρωμαϊκό κράτος εκτελούσε όσους συλλαμβάνονταν να σκάβουν τάφους για να κάνουν μαγικές τελετές.47 Το 371 μ.Χ. οργανώθηκε στην Αντιόχεια πραγματικό κυνήγι μάγων, που είχε ως αποτέλεσμα την εκτέλεση του Μαξίμου της Εφέσου. Το 389 μ.Χ., τέλος, διάταγμα του Θεοδοσίου Α΄ όριζε την κατάδοση όσων επιδίδονταν σε μαγικές πράξεις.48
 


YΓ. Συγγνώμη βρε παιδιά, ένα μυαλό χειμώνα καλοκαίρι τόσα χρόνια τώρα..


http://asiaminor.ehw.gr/Forms/fLemmaBody.aspx?lemmaid=5172
« Τελευταία τροποποίηση: 26 Νοέμβριος 2008, 15:45:19 από Δέσποινα »
"Το μυστήριο της Κρήτης είναι βαθύ - όποιος πατήσει στο
νησί τούτο νοιώθει μυστηριώδη δύναμη, ζεστή, αγαθή,
να διακλαδίζεται στις φλέβες του και τη ψυχή του να μεγαλώνει" 

Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο

Αποσυνδεδεμένος ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΤΑΛΑΝΙΚΑΣ

  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 4.342
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #12 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 15:46:21 »
Μετά από τόσα χρόνια μαγείας δεν θα έπρεπε να ζούμε σε έναν κόσμο μαγικό; αρμονικά πλασμένο;
Κάπου κάνουν λάθος στα ξόρκια τους... και κατέληξε ο κόσμος μας αρμονικά κλασμένος. :P
Ἡφαιστ' ὀμβριμόθυμε, μεγασθενές, ἀκάματον πῦρ, λαμπόμενε φλογέαις αὐγαῖς, φαεσίμβροτε δαῖμον...
Ἄφοβον ὁ θεός, ἀνύποπτον ὁ θάνατος· καὶ τ’ ἀγαθὸν μὲν εὔκτητον, τὸ δὲ δεινὸν εὐκαρτέρητον.

Αποσυνδεδεμένος Λυκόφρων

  • Διαχειριστής
  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 6.563
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #13 στις: 26 Νοέμβριος 2008, 18:47:28 »
Γιατί βρε Χρήστε; Υπάρχει ανθρώπινη δραστηριότητα που να αξιοποιήθηκε μόνο προς την αρμονική κατεύθυνση;

Αποσυνδεδεμένος Αταλάντη

  • Διαχειριστής
  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 7.986
    • Προφίλ
    • @ithaca
Οι αρχαίοι Έλληνες φοβούνταν τα ζόμπι
« Απάντηση #14 στις: 27 Ιούνιος 2015, 09:19:23 »
Παράθεση
Τα... ζόμπι φαίνεται πως φοβούνταν οι αρχαίοι Έλληνες. Όπως αναφέρει το Discovery Channel, αναφερόμενο σε ταφές που είδαν το φως σε ελληνιστική αποικία στην Σικελία, οι αρχαίοι Έλληνες φοβόντουσαν ότι οι νεκροί θα μπορούσαν να ζωντανέψουν και να κυνηγήσουν τους ζωντανούς.

Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν στη νεκρόπολη Πάσο Μαρινάρο, της πόλης Καμάρινα στη νοτιοανατολική Σικελία δύο ταφές διαφορετικές από τις συνηθισμένες.

Στον τάφο 653 βρέθηκαν τα οστά ενός ανθρώπου που όσο ζούσε ήταν υποσιτισμένος ή άρρωστος.

Το κεφάλι και τα πόδια ήταν καλυμμένα με μεγάλα κομμάτια αμφορέων, γράφει στο Popular Archaeology η αρχαιολόγος Κάρι Σουλόσκι Γουίβερ από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ.

«Τα βαριά τμήματα των αμφορέων που βρέθηκαν στον Τάφο 653 φαίνεται πως είχαν στόχο να κρατήσουν» τον νεκρό στον τάφο «και να τον εμποδίσουν να δει ή να εγερθεί» αναφέρει η Σουλόσκι Γουίβερ.

Ο δεύτερος τάφος (που φέρει το νούμερο 693) περιείχε τα λείψανα ενός παιδιού, ηλικίας 8 έως 13 ετών, του οποίου το φύλο δεν έχει καθοριστεί.

Οι έρευνες δεν βρήκαν σημάδια κάποιας αρρώστιας, ωστόσο το παιδί είχε ταφεί με πέντε μεγάλες πέτρες πάνω του.

«Φαίνεται πως αυτές οι πέτρες είχαν χρησιμοποιηθεί για να παγιδεύσουν τη σορό στον τάφο» λέει η Σουλόσκι Γουίβερ.

Παρ' όλο που δεν είναι γνωστό γιατί προσπάθησαν οι κάτοικοι της Καμάρινα να παγιδεύσουν τις σορούς στους τάφους, η αρχαιολόγος σημειώνει ότι «η ειδική αυτή μεταχείριση δείχνει ότι οι νεκροφοβικές απόψεις και πρακτικές ήταν παρούσες στην ελληνική Σικελία».

«Η νεκροφοβία, ή ο φόβος των νεκρών, είναι μία έννοια που υπήρξε παρούσα στον ελληνικό πολιτισμό ήδη από τη Νεολιθική περίοδο» τονίζει η ίδια.

Περισσότεροι από 2.905 τάφοι που χρονολογούνται από τον 5ο έως τον 3ο π.Χ. αιώνα έχουν ανακαλυφθεί στη νεκρόπολη.

Στη νεκρόπολη βρέθηκαν, επίσης, κατάδεσμοι, πλακίδια με μαγικά ξόρκια που αποτελούν ενδείξεις ότι ορισμένοι κάτοικοι της ελληνικής αποικίας Καμάρινα χρησιμοποιούσαν κατάρες ή μαγεία για να «ζωντανέψουν» τους νεκρούς. Τα πλακίδια περιείχαν παρακλήσεις προς θεότητες του Κάτω Κόσμου.

Η Σουλόσκι Γουίβερ αναφέρει ότι παρ' όλο που οι δύο αυτές πράξεις -της έγερσης των νεκρών και της παγίδευσής τους στον τάφο- είναι αντικρουόμενες, δείχνουν τον τρόπο που οι αρχαίοι Έλληνες αντιλαμβάνονταν τον θάνατο.

Επιμέλεια: Αγγελική Στελλάκη


http://news.in.gr/culture/article/?aid=1500007999

Αποσυνδεδεμένος eidimon

  • Περίοικος
  • ***
  • Μηνύματα: 347
    • Προφίλ
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #15 στις: 29 Ιούνιος 2015, 12:39:28 »
Σημειώνει κανείς ότι το ποσοστό των νεκρών που έχουν βρεθεί με κάποιο στοιχείο που να δείχνει προς ζωντανούς νεκρούς είναι ελάχιστο. Έτσι μάλλον πατάτα η υπόθεση για ζόμπι.
Από την άλλη μια πιθανή κατάσταση που είχαν να αντιμετωπίσουν τότε ήταν αυτή της νεκροφάνειας. Που από τη μια "τακτοποιούνταν" με την καύση (λίγο δραστικά!) αλλά όταν υπήρχε ταφή; Βέβαια δεν θα είχαν λόγο να κάνουν τους νεκρούς να καθήσουν στα αυγά τους σε περιπτώσεις απλής νεκροφάνειας. - το ότι έστω σε λίγες περιπτώσεις προσπάθειας να "παγιδευτεί" ο νεκρός στον τάφο δείχνει κάποια πρόθεση που όμως δεν μπορούμε να ξέρουμε. Θα μπορούσε να είναι απλή "εκληματική" πράξη. Είδος εκτέλεσης ή και να έχει μαγικοθρησκευτικό νόημα.

Αποσυνδεδεμένος Αταλάντη

  • Διαχειριστής
  • Ανώτατο μέλος
  • *****
  • Μηνύματα: 7.986
    • Προφίλ
    • @ithaca
Απ: ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΑΠΤΟΝ ή ΠΕΡΙΑΜΜΑ
« Απάντηση #16 στις: 03 Ιούλιος 2015, 14:55:49 »
Παράθεση
Είδος εκτέλεσης

Ναι, λογικό ακούγεται.