Είστε εδώ

Η Πάπισσα Ιωάννα αποκρυπτογραφημένη

Πάπισσα ΙωάνναΤο ομολογώ! Σε ορισμένα πράγματα μπορώ να γίνω πολύ συντηρητικός. Έτσι
λοιπόν, όταν είδα πως ο Μάριος Βερέττας ετοιμάζεται να εκδόσει την
"Πάπισσα Ιωάννα" στη δημοτική, δε μου άρεσε η ιδέα. Τι έχει δηλαδή το
πρωτότυπο κείμενο; Γιατί χρειάζεται να το αλλάξουμε;


Είχα άδικο.




Ο Μάριος, είχε προφανώς συναισθανθεί τις παρόμοιες αντιδράσεις που θα
είχαν διάφοροι συντηρητικοί - όπως ελόγου μου. Γι' αυτό, φρόντισε να
αναλύσει τους λόγους για τους οποίους προχώρησε σε αυτήν την έκδοση, σε
ένα μικρό εισαγωγικό σημείωμα, γραμμένο ως επιστολή στον Εμμανουήλ
Ροΐδη. Το διάβασα και με αφόπλισε. Έχοντας μιλήσει για την απόσταση που
έχουμε αποκτήσει από τη γλώσσα του Ροΐδη, έχοντας επισημάνει πως ο
ίδιος ο Ροΐδης έγραψε δοκίμιο υπέρ της δημοτικής, καταλήγει: "Αφού αναπαλαιώνουμε τόσα όμορφα κτίρια της Αθήνας", γράφει,"γιατί να
μην ανακαινίσουμε και τα μνημεία της λογοτεχνίας που γράφτηκαν από τους
λαμπρούς ενοίκους τους;"


Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Η συγκεκριμένη έκδοση της "Πάπισσας" είναι
προϊόν της αγάπης του εκδότη. Προσπάθησε για το καλύτερο και το πέτυχε.



Εκτός από την απόδοση, υπάρχει και το πρωτότυπο κείμενο, από τη γνήσια "αφορισμένη" πρώτη έκδοση του έργου το 1866, από την οποία ελάχιστα αντίτυπα σώζονται. Πιο αυθεντικό κείμενο, δε γίνεται!


Ή έκδοση θα ήταν ελλιπής, αν δεν περιείχε και τις σημειώσεις του
συγγραφέα. Εδώ, όχι μόνο έχουν περιληφθεί οι σημειώσεις της
τρίτης και πληρέστερης έκδοσης, αλλά έχουν προστεθεί κι επιπλέον επεξηγήσεις από τον εκδότη.
Αναγκαία προσθήκη μια και το κείμενο αναφέρεται πολλές φορές
σε συμβάντα της εποχής στην οποία γράφτηκε. Από την άλλη, έχεις κι έναν Ροΐδη που, μορφωμένος όπως είναι, μιλάει για
πρόσωπα ή γεγονότα τα οποία τα θεωρεί πασίγνωστα.


Για την ιστορία της Πάπισσας, τι μπορώ να πω; Απόλαυσα τις
περιπέτειές της όσο λίγα αναγνώσματα. Ο Ροΐδης δεν είχε σκοπό να γράψει
μια βιογραφία.
Παίρνει αφορμή από ένα θρύλο, για να μας περιγράψει τη ζωή στην Ευρώπη
του 10ου αιώνα με ένα σωρό απίστευτες αλλά τεκμηριωμένες λεπτομέρειες.
Ας γράψω κάποιες από τις πιο πιστευτές: καλόγεροι που βγάζανε τα έξοδα
των ταξιδιών τους
εμπορευόμενοι ιερά λείψανα, τα οποία μάλιστα πολλές φορές έκλεβαν.
Προσκυνήτριες , οι οποίες, για να τους συγχωρεθούν τα αμαρτήματα,
πηγαίνανε γυμνές στον τόπο του τάματος. Και δεδομένου πως θα
συγχωρούνταν όλα τα αμαρτήματά τους, "υποκύπταν" και σε άλλα στην
πορεία. Μεικτά
μοναστήρια και καλόγριες οι οποίες κυκλοφορούσαν γυμνόστηθες μετά από
ειδική εντολή του Πάπα.


Είναι δυνατόν να συνέβαιναν τέτοια πράγματα; Κι όμως, είναι όλα
τεκμηριωμένα, με παραπομπές σε συγκεκριμένα μεσαιωνικά κείμενα! Κάπου
διάβασα πως οι μελετητές του Ροΐδη, έχουν καταφέρει να εντοπίσουν μόνο
τις μισές από τις πολυάριθμες πηγές που αναφέρονται στην Πάπισσα. Και
υποψιάζονται πως μπορεί να μην υπάρχουν. Ίσως αυτή να είναι η καλύτερη
απόδειξη πως η Πάπισσα, 140 χρόνια μετά την πρώτη της έκδοση, συνεχίζει
να ενοχλεί.


Τέλος, δε γίνεται να μην αναφερθούμε στη γοητευτική γραφή του Ροΐδη. Αν
ένα βιβλίο είναι γνωριμία με τον άνθρωπο που το έγραψε, εγώ χάρηκα πάρα
πολύ που γνώρισα έναν άνθρωπο τόσο μορφωμένο, τόσο πνευματώδη και τόσο
τσαχπίνη!



Εμμανουήλ Ροΐδης

Η ΠΑΠΙΣΣΑ ΙΩΑΝΝΑ ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ

Εκδόσεις Μάριος Βερέττας


Σελ. 664

Σχήμα 14x21